TP.HCM – Ngày 18 tháng 11 năm 2025 , tại Khách sạn Sheraton, Hội đồng Xuất khẩu Gỗ mềm (SEC), do Chủ tịch Rose Braden dẫn đầu, đã tổ chức Hội thảo Gỗ mềm Hoa Kỳ 2025. Sự kiện quy tụ đông đảo kiến trúc sư, kỹ sư, nhà phát triển dự án, nhà sản xuất và cung cấp gỗ từ cả hai quốc gia. Bên cạnh việc giới thiệu những ưu điểm của gỗ mềm Hoa Kỳ, hội thảo còn mở ra một cuộc thảo luận sâu rộng hơn: Việt Nam đang bước vào giai đoạn then chốt trong việc đón nhận kỷ nguyên mới của ngành xây dựng gỗ hiện đại.
Chương trình bao gồm các bài thuyết trình, trưng bày sản phẩm và thảo luận chuyên gia từ SEC, các doanh nghiệp Hoa Kỳ, HAWA, các trường đại học và hiệp hội ngành gỗ. Để phù hợp với định hướng phát triển của SAWA về gỗ kết cấu, bài viết này nêu bật bốn phiên thảo luận liên quan nhất đến lĩnh vực gỗ kết cấu, xây dựng gỗ hiện đại và các sáng kiến đang được SAWA triển khai. Các phiên thảo luận này bao gồm các bài thuyết trình của Kiến trúc sư Scott Barton-Smith, ông Nguyễn Mạnh Bình San (Phó Chủ tịch SAWA), ông Nguyễn Phương (Phó Chủ tịch SAWA), và bài phát biểu của ông Võ Quang Hà, Chủ tịch SAWA, trong phiên thảo luận mở về kiến trúc và xây dựng gỗ. Những hiểu biết sâu sắc của họ phản ánh rõ nét các xu hướng kỹ thuật mới nhất, ứng dụng thực tiễn và triển vọng phát triển cho gỗ kết cấu tại Việt Nam — một ưu tiên chiến lược mà SAWA đang tích cực theo đuổi.
GỖ – VẬT LIỆU CỦA NHÂN LOẠI VÀ CẢM XÚC
Trong phiên khai mạc, Kiến trúc sư Scott Barton-Smith đã mang đến một góc nhìn sâu sắc về gỗ, không chỉ mô tả các đặc tính kỹ thuật của nó mà còn về cách con người phản ứng cảm xúc khi bước vào một không gian gỗ. Ông lập luận rằng sự thoải mái tự nhiên của chúng ta với gỗ không chỉ đến từ tính thẩm mỹ mà còn từ một kết nối nguyên thủy. Con người sinh ra trong thiên nhiên, lớn lên xung quanh cây cối, và do đó, cảm thấy môi trường gỗ mang lại sự bình yên và an toàn một cách tự nhiên. Scott đã tham khảo một số nghiên cứu quốc tế cho thấy những tác động có thể đo lường được: nhịp tim của trẻ em giảm trong các lớp học bằng gỗ, khả năng tập trung được cải thiện tại nơi làm việc kết hợp vật liệu tự nhiên, và khả năng sáng tạo tăng lên trong những môi trường ít mang tính công nghiệp hơn. Những phát hiện này làm nổi bật ảnh hưởng trực tiếp của gỗ đến não bộ và sức khỏe tinh thần.
Ông nhấn mạnh rằng thiết kế bằng gỗ đồng nghĩa với việc tạo ra những không gian nhân văn. Một thư viện gỗ khuyến khích mọi người nán lại lâu hơn; một trường học gỗ giúp giảm căng thẳng và giúp học sinh tập trung; một văn phòng gỗ mang lại cảm giác được quan tâm, tạo động lực cho nhân viên. Thông qua các ví dụ từ Hoa Kỳ, bao gồm Thư viện Holgate và một số trung tâm cộng đồng ở Oregon, Scott đã truyền tải một thông điệp rõ ràng: gỗ không chỉ là một lựa chọn vật liệu; đó là một lựa chọn nâng cao chất lượng cuộc sống. Trong môi trường đô thị ngày càng đông đúc và căng thẳng, việc đưa gỗ trở lại không gian hiện đại cho phép kiến trúc kết nối lại với cảm xúc và bản năng tự nhiên của con người.
GỖ KHỐI LƯỢNG – ĐỊNH NGHĨA LẠI GỖ CHO XÂY DỰNG HIỆN ĐẠI
Ông Scott cũng thảo luận về sự trỗi dậy của Mass Timber, nhấn mạnh khả năng biến những mảnh gỗ nhỏ thành các cấu kiện kết cấu hiệu suất cao của nó. Các sản phẩm gỗ công nghiệp như Glulam, CLT, MPP và DLT không chỉ đơn thuần là những tấm gỗ nhiều lớp mà còn là những hệ thống được tái cấu trúc, được thiết kế để làm dầm, cột và sàn cho các tòa nhà nhiều tầng. Đề cập đến mối quan tâm chung về an toàn cháy nổ, ông giải thích rằng gỗ cháy theo một quy luật nhất định, tạo thành một lớp than bảo vệ giúp bảo vệ lõi kết cấu. Trái ngược với thép, vốn nhanh chóng mất độ bền ở nhiệt độ cao, Mass Timber duy trì tính toàn vẹn của kết cấu trong thời gian dài hơn đáng kể. Đây là lý do tại sao một số dự án tại Hoa Kỳ sử dụng gỗ để bảo vệ thép thay vì dựa vào thép để bảo vệ gỗ.
Scott nhấn mạnh những lợi thế về kinh tế và kết cấu mà tính chất nhẹ của vật liệu này mang lại, giúp giảm tải trọng nền móng và các yêu cầu về địa chấn. Ở những vùng dễ xảy ra động đất như Oregon, các công trình bằng gỗ thường cần ít hệ thống phức tạp hơn, giúp tiết kiệm đáng kể chi phí. Tại các thành phố đông đúc như Thành phố Hồ Chí Minh, tốc độ, độ sạch sẽ và ít gián đoạn trong thi công bằng gỗ khối mang lại những lợi thế rõ ràng. Một ví dụ ông trích dẫn là một dự án rộng 150.000 foot vuông (khoảng 14.000 mét vuông) được xây dựng chỉ trong 12 tuần bởi một nhóm bảy công nhân, với các thành phần được chế tạo sẵn bằng máy CNC được lắp ráp tại chỗ như một bộ dụng cụ quy mô lớn. Đối với các quốc gia ưu tiên xây dựng nhanh chóng, sạch sẽ và hiệu quả, gỗ khối mang đến một hướng đi hấp dẫn.
GỖ TRONG KHÍ HẬU NÓNG ẨM – TỪ QUAN TÂM ĐẾN CƠ HỘI
Scott đã giải quyết câu hỏi liên quan nhất đến Việt Nam: tính phù hợp của gỗ trong điều kiện khí hậu nóng ẩm. Ông nhấn mạnh rằng nhiều lo ngại về gỗ xuất phát từ những quan niệm sai lầm hơn là từ những hạn chế về vật liệu. Gỗ tự nhiên hấp thụ và giải phóng độ ẩm thông qua các mao dẫn siêu nhỏ, nhưng sự hư hỏng chỉ xảy ra khi vật liệu tiếp xúc với nước trong thời gian dài — một điều kiện mà thiết kế phù hợp dễ dàng ngăn ngừa. Ông giải thích sự khác biệt giữa các ứng dụng tiếp xúc hoàn toàn, bán tiếp xúc và được bảo vệ hoàn toàn, đồng thời lưu ý rằng điều kiện bán tiếp xúc thường gây ra hiểu lầm trong ngành mặc dù có thể kiểm soát được thông qua thiết kế tốt.
Ông đã phác thảo các kỹ thuật được quốc tế công nhận như xử lý hậu kỳ, nâng cao kết cấu để tránh tích tụ độ ẩm, đảm bảo thoát nước tốt, duy trì thông gió và lựa chọn chi tiết kết nối phù hợp. Ông Scott đã tham khảo các dự án từ Tây Bắc Thái Bình Dương — một khu vực nổi tiếng với lượng mưa và độ ẩm cao — bao gồm Tillamook Creamery và Cedar Speedster, những dự án đã hoạt động đáng tin cậy theo thời gian. Ông kết luận rằng những thách thức về khí hậu nên được xem là cơ hội để Việt Nam định vị gỗ như một vật liệu công nghệ cao. Nhiều tổ chức học thuật và nhà phát triển quốc tế chủ động lựa chọn gỗ để thể hiện cam kết bảo vệ môi trường, ưu tiên sức khỏe con người và thiết lập bản sắc kiến trúc riêng biệt. Những xu hướng toàn cầu này cho thấy Việt Nam có thể tận dụng gỗ để phù hợp với các mục tiêu phát triển bền vững và nhu cầu phát triển đô thị.
NHỮNG GÌN GẦN TỪ MỘT THẬP KỶ THỬ NGHIỆM Ở VIỆT NAM
Bổ sung cho góc nhìn toàn cầu của Scott, ông Nguyễn Mạnh Bình San đã trình bày những phát hiện từ gần mười năm thử nghiệm với gỗ trong điều kiện khí hậu nóng ẩm của Việt Nam. Nhóm của ông tại Newhouse Solution đã tiến hành các thử nghiệm mở rộng, từ dầm gỗ mềm tự nhiên dài 11 mét đến các đơn vị gỗ mô-đun cho các kết cấu đúc sẵn và các cấu kiện LVL lớn cho các nhịp lớn hơn. Một thử nghiệm đáng chú ý liên quan đến việc tải 40 tấn lên mái nhà được xây dựng từ dầm gỗ mềm, với một số dầm đáp ứng yêu cầu tải trọng và một số khác không đạt. Ông đã chia sẻ kết quả một cách minh bạch và kết luận rằng gỗ mềm có thể hiệu quả cho các nhịp dưới sáu mét khi sử dụng đúng loại, xử lý đúng cách và gia cố thép phù hợp tại các điểm kết nối.
Ông San nhấn mạnh SAWA và Newhouse đang cùng nhau phát triển một hệ sinh thái toàn diện bao gồm các kiến trúc sư, nhà thầu, nhà cung cấp và nhà phát triển vật liệu, với trọng tâm là Triển lãm Gỗ Khối lượng. Triển lãm sẽ trưng bày tám công trình mẫu được thiết kế để đại diện cho tám khả năng khác nhau của gỗ khối lượng lớn, cho phép cộng đồng xây dựng Việt Nam tương tác trực tiếp với các ứng dụng thực tế của Gỗ Khối lượng.
QUAN ĐIỂM CỦA NHÀ SẢN XUẤT: HAI THẬP KỶ CỦA VITANA VỚI GỖ MỀM
Ông Nguyễn Phương, Chủ tịch Vitana và Phó Chủ tịch SAWA, đã chia sẻ góc nhìn của một nhà sản xuất được hình thành từ hơn hai mươi năm kinh nghiệm làm việc với gỗ mềm tại Việt Nam. Vitana chuyên sản xuất linh kiện, khung cửa và tấm gỗ dán xuất khẩu sang Hoa Kỳ, với nguyên liệu chính là gỗ thông Radiata và gỗ thông vàng miền Nam (SYP). Gỗ thông Radiata từ lâu đã là xương sống của công ty nhờ tính ổn định, dễ gia công và chất lượng hoàn thiện vượt trội - những đặc điểm được khách hàng Hoa Kỳ đánh giá cao.
Trong những năm gần đây, Vitana đã tìm hiểu việc chuyển đổi một phần lớn sản lượng sang gỗ Thông Vàng Phương Nam, nhằm tận dụng ưu thế về độ bền và vân gỗ đẹp mắt của loại gỗ này. Kết quả ban đầu rất khả quan, đặc biệt là trong các sản phẩm nội thất và đồ gỗ. Tuy nhiên, ông Phương thừa nhận một số thách thức, bao gồm kích thước thương mại chưa tối ưu cho sản xuất, nguồn cung đôi khi không ổn định, yêu cầu chế biến cao hơn do mật độ gỗ, và hàm lượng nhựa tự nhiên ảnh hưởng đến việc liên kết và hoàn thiện. Ông khẳng định rằng gỗ mềm sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong ngành sản xuất của Việt Nam và sự hợp tác chặt chẽ hơn giữa các doanh nghiệp Việt Nam và các nhà cung cấp Hoa Kỳ có thể cải thiện cả chất lượng vật liệu và khả năng cạnh tranh lâu dài của ngành.
ĐỐI THOẠI MỞ: CƠ HỘI VÀNG CHO NGÀNH XÂY DỰNG GỖ VIỆT NAM
Tại phiên đối thoại mở, ông Võ Quang Hà - Chủ tịch SAWA và Chủ tịch TAVICO - nhấn mạnh thị trường xây dựng Việt Nam đang bước vào giai đoạn mà vật liệu mới phải đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí: hiệu suất nhẹ, tính bền vững, lắp đặt nhanh chóng và tuân thủ các chứng nhận quốc tế. Gỗ mềm Hoa Kỳ, với nguồn cung ổn định và chứng nhận FSC/PEFC, là một lựa chọn khả thi cho nhà ở, tòa nhà thương mại và không gian cộng đồng.
Ông Hà nhấn mạnh những lợi ích tự nhiên của gỗ, chẳng hạn như sự thoải mái cho người sử dụng, giá trị thẩm mỹ và dễ gia công. Ông nhấn mạnh rằng độ bền trong điều kiện khí hậu nhiệt đới phụ thuộc vào sự hiểu biết đúng đắn về đặc tính vật liệu - từ việc lựa chọn đúng chủng loại và phương pháp xử lý đến đảm bảo che nắng, thông gió và chi tiết phù hợp. Ông liên hệ những hiểu biết này với cam kết quốc gia của Việt Nam về mục tiêu Không phát thải (Net Zero 2050), lưu ý rằng gỗ kết cấu có thể đóng góp đáng kể vào các mục tiêu giảm phát thải. Gỗ rừng trồng có thể được chế tạo thành các cấu kiện kết cấu lớn như CLT, Glulam và LVL, phù hợp cho các nhà máy, trung tâm triển lãm và các tòa nhà cao tầng.
Ông cũng chỉ ra rằng việc chưa có tiêu chuẩn Gỗ Khối Quốc gia vẫn là một rào cản đáng kể đối với các nhà đầu tư. Do đó, sự hợp tác của SAWA với SEC và các chuyên gia quốc tế — thông qua việc xây dựng tiêu chuẩn, các dự án trình diễn và việc thành lập Phòng trưng bày Gỗ Kết cấu tại TAVICO — sẽ đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng niềm tin trên toàn thị trường. Ông kết luận bằng cách khuyến khích các kiến trúc sư trẻ nuôi dưỡng niềm đam mê gỗ và không ngừng học hỏi, thử nghiệm và đổi mới, tin rằng họ sẽ là động lực định hình bối cảnh xây dựng gỗ của Việt Nam trong thập kỷ tới.
Một chương mới cho ngành xây dựng bằng gỗ tại Việt Nam
Hội thảo Gỗ mềm Hoa Kỳ ngày 18.11.2025 không chỉ là một triển lãm vật liệu mà còn là một cột mốc đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ của ngành xây dựng Việt Nam. Thông qua những hiểu biết sâu sắc từ các chuyên gia quốc tế, bài học kinh nghiệm từ thực nghiệm trong nước và góc nhìn từ các lãnh đạo ngành, một bức tranh rõ ràng đã hiện ra: gỗ mềm và gỗ khối sẽ đóng vai trò thiết yếu trong sự phát triển của ngành xây dựng hiện đại và bền vững tại Việt Nam. SAWA tin rằng với sự hợp tác quốc tế liên tục, nghiên cứu mạnh mẽ hơn tại địa phương và đẩy mạnh tiêu chuẩn hóa, Việt Nam có thể định vị mình là quốc gia dẫn đầu khu vực về xây dựng gỗ xanh trong thập kỷ tới.